Z naszych badań
  • 24.03.2015
    Międzynarodowy zespół astrofizyków pod kierunkiem Tomasza Kamińskiego (ALMA-ESO, Chile; były doktorant CAMK PAN), w skład którego wchodzili także Romuald Tylenda i Marcin Hajduk z CAMK PAN Toruń, przeprowadził obserwacje Nowej Heweliusza 1670 (CK Vul) w zakresie submilimetrowym radioteleskopem APEX (chilijskie Andy). Obiekt, obecnie niewidoczny w zakresie optycznym, okazał się być silnym i wyjątkowo bogatym źródłem emisji molekularnej. Analiza obserwacji prowadzi do wniosku, że Nowa Heweliusza nie była klasyczną nową (termonuklearny wybuch na powierzchni akreującego białego karła w układzie podwójnym). Najprawdopodobniej była to tzw. czerwona nowa, czyli rozbłysk wywołany koalescencją dwóch gwiazd. Wyniki badań zostały opublikowane w prestiżowym tygodniku naukowym Nature 23 marca 2015 r.
  • 29.09.2011
    Mgławica sadzone jajko (Fried Egg nebula) wokół żółtego nadolbrzyma
    Zespół uczonych, kierowany przez Erica Lagadeca z ESO, w którym uczestniczył Ryszard Szczerba z z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika, PAN, doniósł o odkryciu mgławicy złożonej z dwóch koncentrycznych pierścieni przypominających “sadzone jajo”. Po raz pierwszy udało się pokazać, że utrata masy z żółtych nadolbrzymów nie jest procesem ciągłym a odbywa się w sposób dyskretny. Obserwacje wykonano instrumentem VISIR na VLT w Paranal, Chile.
    Oryginalne doniesienia: Science Daily   bibcode:2011arXiv1109.5947L
  • 07.12.2010
    Rozbłysk V1309 Sco był wynikiem gwiezdnego merger'a!
    Zespół astronomów pod kierunkiem Romualda Tylendy z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika, PAN, pokazał - na podstawie analizy obserwacji fotometrycznych - że rozbłysk V1309 Sco w 2008 roku był wynikiem zlania się (merger'a) dwóch gwiazd w układzie kontaktowym. Jest to pierwszy przypadek bezpośrednich obserwacji takiego zjawiska w historii astrofizyki.
    Rozbłysk V1309 Sco obserwowano we wrześniu 2008 roku. Początkowo obiekt zaliczono do gwiazd nowych. Dokładniejsza analiza obserwacji pokazała, że nie jest to klasyczna nowa, lecz obiekt typu V838 Mon. Rozbłysk V838 Mon był obserwowany w 2002 roku. Wyjaśnienie natury tego typu rozbłysków nastręczało astronomom wiele trudności. Tylenda i Soker (2006, A&A, 451, 223) pokazali, że wybuchy te są najprawdopodobniej wynikiem zderzenia się i zlania się dwóch gwiazd.
    Dzięki pozycji V1309 Sco w pobliżu centrum Galaktyki, obiekt okazał się być monitorowany w ramach projektu OGLE od 2001 roku. Obserwacje te dały ponad 2000 pomiarów jasności obiektu, w tym ok. 1340 przed jego odkryciem. Analiza tych danych pokazała, że przed rozbłyskiem był to układ kontaktowy o okresie ok. 1.4 dnia. Okres ten ulegał systematycznemu skracaniu się w latach 2002-2007, co doprowadziło do zlania się układu w jeden obiekt. Efektem procesów zlewania się był rozblysk w 2008 roku, kiedy to jasność obiektu wzrosła o czynnik 10000 w porównaniu do jasności przed rozbłyskiem. Jest to pierwszy przypadek w historii astronomii bezpośrednich obserwacji pokazujących, że układy kontaktowe kończą swój żywot przez zlanie się w jedną gwiazdę, co przewidywały badania teoretyczne od wielu lat. Wyniki te także w jednoznaczny sposób pokazują, że wybuchy typu V838 Mon są rzeczywiście efektem gwiezdnych merger'ów.
    Tekst oryginalnej pracy można znaleźć tu: astro-ph/1012.0163  
    Zobacz też komentarz w Nature
  • 07.11.2010
    Fulereny w Kosmosie
    Zespół uczonych, kierowany przez D. A. Garcia-Hernandeza z Instituto de Astrofisica de Canarias, w którym uczestniczył Ryszard Szczerba z Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika, PAN, doniósł o odkryciu dużych ilości węgla w formie fulerenów w widmach mgławic otaczających wymarłe gwiazdy. Odkrycia dokonano na podstawie obserwacji wykonanych przy użyciu Kosmicznego Teleskopu Spitzera, w zakresie podczerwieni. Odkrycie jest ważne, ponieważ fulereny znaleziono w ośrodkach obfitych w wodór. Wcześniej sądzono, że w takich miejscach fulereny nie mogą powstawać. Odkrycie ma znaczenie dla zrozumienia procesu chemicznej ewolucji w Kosmosie, a być może także dla procesu powstawania życia na Ziemi.
  • 07.09.2010
    Grant Europejskiej Rady Nauki dla dr. hab. Macieja Konackiego
    Jak czytamy w serwisie Astronomia.pl: "Zaproponowany przez Konackiego projekt ma na celu odkrywanie planet obiegających gwiazdy podwójne (jego angielski tytuł brzmi: "Eclipsing binary stars as cutting edge laboratories for astrophysics of stellar structure, stellar evolution and planet formation"). W konkursie "Starting Independent Researcher Grant" prowadzonym przez Europejską Radę Nauki (European Research Council - ERC) panel złożony z 17 czołowych europejskich astronomów i astrofizyków przyznał mu maksymalną ocenę. Projekt będzie realizowany przez zespół "Solaris", który pod kierownictwem Konackiego pracuje w CAMK PAN. W jego skład wchodzą doktoranci: Krzysztof Hełminiak, Stanisław Kozłowski, Milena Ratajczak i Piotr Sybilski. [...] Projekt, którego łączny budżet wynosi 1,5 miliona euro, ma potrwać pięć lat."
© Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN w Toruniu